ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda başlattığı “Özgürlük Projesi” operasyonu, Suudi Arabistan’ın üs ve hava sahası desteğini reddetmesinin ardından yalnızca 36 saat sonra askıya alındı. Washington ile Körfez ülkeleri arasında gerilime neden olan gelişme sonrası bölgede diplomasi trafiği hız kazanırken, İran ile ABD’nin anlaşmaya yakın olduğu öne sürüldü.
NBC News’in ABD’li iki yetkiliye dayandırdığı habere göre, operasyonun durdurulmasında Suudi Arabistan’ın ABD ordusunun üslerini ve hava sahasını kullanmasına izin vermemesi belirleyici oldu.
İddiaya göre Trump yönetimi operasyon öncesinde Körfez müttefiklerini yeterince bilgilendirmedi. Bu durum bölgede şaşkınlığa neden olurken, Riyad yönetiminin ABD’ye ait Prens Sultan Hava Üssü’nün kullanımına ve Amerikan uçaklarının Suudi hava sahasından geçişine onay vermediği ileri sürüldü.
Yetkililer, Hürmüz Boğazı çevresindeki coğrafi koşullar nedeniyle hava sahası kullanımında bölgesel müttefik desteğinin kritik önemde olduğuna dikkat çekti.
KRİTİK GÖRÜŞME SONUÇ VERMEDİ
ABD Başkanı Trump ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Mohammed bin Salman arasında gerçekleştirilen telefon görüşmesinin de krizi çözmeye yetmediği belirtildi. Bunun üzerine Washington yönetiminin operasyonu geçici olarak askıya alma kararı aldığı ifade edildi.
NBC’ye konuşan Suudi bir kaynak, yaşanan sorunun olayların çok hızlı gelişmesinden kaynaklandığını savundu. Aynı kaynak, Riyad yönetiminin İran ile ABD arasında tansiyonun düşürülmesi amacıyla Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk girişimlerini desteklediğini söyledi.
Öte yandan bir Beyaz Saray yetkilisi, bölgedeki müttefiklerin önceden bilgilendirildiğini iddia ederken, Orta Doğulu bir diplomat ise ABD’nin Umman ile koordinasyonu ancak sosyal medya duyurularının ardından sağladığını öne sürdü.
DİPLOMASİ TRAFİĞİ HIZ KAZANDI
Operasyonun askıya alınmasının ardından bölgede diplomatik temaslar yoğunlaştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei, ABD tarafından sunulan yeni barış teklifinin değerlendirildiğini açıkladı.
Süreçte Pakistan’ın arabulucu rol üstlendiği belirtilirken, Trump da savaşın sona erme ihtimalinin yüksek olduğunu söyledi. Ancak Trump, anlaşma sağlanamaması halinde askeri seçeneğin yeniden gündeme gelebileceği mesajını verdi.
ÖZGÜRLÜK PROJESİ NEDİR?
Trump, 4 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ve Orta Doğu’daki krizle ilgisi bulunmayan tarafsız ülkelere ait gemilerin güvenli geçişine yardımcı olacaklarını duyurmuş ve bu girişime “Özgürlük Projesi” adını vermişti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Beyaz Saray’daki basın toplantısında, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması nedeniyle Körfez bölgesinde 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin tahliyesi amacıyla operasyonun başlatıldığını açıklamıştı.
Trump, 6 Mayıs’ta yaptığı son açıklamada ise “Özgürlük Projesi”nin geçici olarak durdurulduğunu duyurmuştu.
