2026 yılı başında yürürlüğe giren AB-Hindistan STA’sı, Türk zeytinyağı sektörünü ciddi bir ‘ticaret sapması’ riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
“İhracat Verilerinde Sıfır Noktası”
Hazırlanan raporda, Türkiye’nin dünya genelindeki zeytinyağı ihracatı 2024 yılında 649,2 milyon dolara ulaşarak rekor kırmışken, Hindistan pazarında yaşanan sert düşüşe dikkat çekiliyor. 2023 yılında Hindistan’a yapılan 745.000 dolarlık ihracat, 2024 yılı başında tamamen kesilmiş durumdadır. Bu kaybın temel nedeni olarak, Hindistan’ın uyguladığı %30-45 aralığındaki yüksek gümrük vergileri ve AB-Hindistan STA’sı ile rakiplerin elde ettiği sıfır vergi avantajı gösteriliyor.
Gümrük Birliği’nin “Asimetri” Sorunu
Analizde, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nın yarattığı yapısal bir soruna vurgu yapılıyor. Mevcut mevzuat gereği Hint menşeli ürünlerin AB üzerinden Türkiye’ye gümrüksüz girme ihtimali bulunurken, Türk ihracatçısının Hindistan pazarında yüksek vergilerle karşı karşıya kalması “haksız rekabet” olarak nitelendiriliyor. Özellikle sızma zeytinyağı (150930 GTİP) kategorisinde İspanya ve İtalya’nın vergi avantajıyla pazarı domine etme riski bulunuyor.
Çözüm Önerileri ve Stratejik Adımlar
İhracat Danışmanı Gökhan Erol, sektörün bu krizden çıkması için şu üç temel adımı öneriyor:
-
Paralel STA Hamlesi: Türkiye, AB ile Hindistan arasındaki anlaşmaya paralel olarak kendi Serbest Ticaret Anlaşması sürecini hızlandırmalıdır.
-
Premium Konumlandırma: Fiyat odaklı rekabetin zorlaştığı noktada, Türk zeytinyağı “Premium Türk Ürünü” algısıyla üst segmentte yer almalıdır.
-
Diplomatik Müdahale: Gümrük Birliği asimetrisinin tarım ürünleri üzerindeki tahribatını önlemek adına diplomatik kanallarla revizyon talep edilmelidir.
